Anayasa Mahkemesinden Önalım Hakkına İlişkin Kritik Karar: Rayiç Bedel Düzenlemesi İptal Edildi

Anayasa Mahkemesi (“AYM”), yasal önalım hakkının kullanılmasında mahkeme tarafından belirlenen rayiç bedelin esas alınmasını öngören düzenlemeyi iptal etti. 16.07.2026 tarihli ve E.2026/23, K.2026/162 sayılı karar, 06.11.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Karar, özellikle paylı mülkiyete konu taşınmazların satışında tarafların ekonomik menfaatlerinin korunması ve devam eden önalım davalarında uygulanacak bedelin belirlenmesi bakımından önem taşıyor.

  1. Önalım Hakkında Rayiç Bedel Uygulaması Nasıl Değişmişti?

Yasal önalım hakkı (şufa hakkı), paylı mülkiyete konu bir taşınmazda paydaşlardan birinin payını üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlara söz konusu payı öncelikle edinme imkânı tanımaktadır.

24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (“TMK”) 734. maddesinde yapılan değişiklik öncesinde, önalım hakkının kullanılmasında taraflar arasında kararlaştırılan satış bedeli esas alınıyordu.

Değişiklikle birlikte bu sistem terk edilerek, önalım hakkı sahibinin mahkeme tarafından belirlenen rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini yatırması öngörüldü. Ayrıca yeni düzenlemenin yürürlük tarihinden önce açılmış davalara da uygulanması kabul edildi.

  1. AYM Rayiç Bedel Esasını Neden Anayasa’ya Aykırı Buldu?

AYM’nin değerlendirmesinde belirleyici husus, önalım hakkının kullanılmasının taraflar arasında kararlaştırılan satış koşullarını değiştirerek mülkiyet hakları arasındaki dengeyi bozabilmesidir. Önalım hakkı, hak sahibine taşınmaz payını satın alan üçüncü kişinin yerine geçme imkânı tanımaktadır. Buna karşılık rayiç bedel uygulaması, payın satış bedelinden farklı bir tutar üzerinden devredilmesine yol açabilmektedir.

Örneğin, 5 milyon TL karşılığında satın alınan bir taşınmaz payının rayiç değerinin mahkeme tarafından 7 milyon TL olarak belirlenmesi hâlinde, üçüncü kişi alıcı ödediği bedelden daha yüksek bir tutar elde edebilecektir. Rayiç değerin 4 milyon TL olarak belirlenmesi durumunda ise alıcı zarara uğrayabilecektir.

AYM, bu ihtimallerin tarafların mülkiyet hakkından doğan menfaatleri arasında adil denge kurulmasını engellediğini değerlendirerek, rayiç bedel düzenlemesini Anayasa’nın 5. ve 35. maddelerine aykırı buldu.

  1. İptal Kararının Kapsamı ve Yürürlük Tarihi

AYM’nin iptal kararı yalnızca “rayiç bedeli” ibaresiyle sınırlı kalmadı. TMK m. 734/2’nin tamamı ile 2025 yılı değişikliklerinin daha önce açılmış davalara uygulanmasını öngören geçiş hükmü de iptal edildi. Bununla birlikte AYM, oluşabilecek hukuki boşluğu dikkate alarak iptal hükümlerinin yürürlüğünü dokuz ay erteledi.

Dolayısıyla iptal hükümleri 06.08.2027 tarihinde yürürlüğe girecek ve mevcut düzenleme bu tarihe kadar uygulanmaya devam edecektir.

Önemle belirtmek gerekir ki iptal kararının yürürlüğe girmesi, 2025 yılı değişikliğinden önce uygulanan satış bedeli esasını kendiliğinden yeniden yürürlüğe sokmayacaktır. Bu nedenle kanun koyucu tarafından yeni bir düzenleme yapılması önem taşımaktadır.

  1. Karar Devam Eden Önalım Davalarını Nasıl Etkileyecek?

Kararın en önemli sonuçlarından biri, devam eden önalım davalarında uygulanacak bedel rejimine ilişkin belirsizliktir. İptal hükümlerinin yürürlüğe gireceği 06.08.2027 tarihine kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam edecek olmakla birlikte, bu tarihten sonra hangi esasların uygulanacağı yapılabilecek kanuni değişikliklere bağlı olacaktır.

Bu durum, özellikle yargılaması devam eden davalarda önalım bedelinin tespiti, bedelin mahkemeye yatırılması ve tarafların ekonomik menfaatlerinin korunması bakımından önem taşımaktadır. Öte yandan paylı mülkiyete konu taşınmazların satışında, alıcıların önalım hakkından kaynaklanabilecek riskleri işlem öncesinde değerlendirmesi; önalım hakkını kullanmak isteyen paydaşların ise kanuni hak düşürücü süreleri gözetmesi gerekmektedir.

  1. Değerlendirme ve Sonuç

Anayasa Mahkemesinin kararı, önalım hakkının kullanımında tarafların sözleşmeyle belirledikleri ekonomik koşulların ve mülkiyet hakları arasındaki adil dengenin korunması gerektiğini ortaya koymaktadır. Karar, yasal önalım hakkını ortadan kaldırmamakla birlikte bu hakkın kullanılmasında ödenecek bedelin belirlenmesine ilişkin mevcut sistemi değiştirecektir. Bu nedenle 06.08.2027 tarihine kadar yapılabilecek mevzuat değişiklikleri, özellikle devam eden önalım davaları ve paylı taşınmazların devri bakımından yakından takip edilmelidir.

Saygılarımızla,

DT Hukuk